AB’li Çiftçiler Sizden Yardım Bekliyor

Gözümüz, kulağımız 17 Haziran’da Avrupa Parlamentosu’nda yapılacak o kritik oylamada olmalı. Neden mi? Çünkü Brüksel’de el kalkıp inecek o oylama, sadece Avrupalı çiftçinin değil, Türkiye tarımının ve dolayısıyla mutfağımızın geleceğini şekillendirecek.

Konumuz: NGT, yani Yeni Islah Teknikleri (YIT) [1].

Biliyorum, kulağa çok soğuk ve laboratuvar kokan bir terim gibi geliyor ama aslında hikâye çok insani, çok hayati. Dünya bir yandan kuraklıkla kavrulurken, diğer yandan ani donlar ve yeni nesil zararlılarla boğuşuyor. İklim krizi kapıyı kırıp içeri girmişken, tarımda eski usullerle hayatta kalmak artık zor. İşte tam bu çaresizliğin ortasında bilim, insanlığın eline muazzam bir anahtar verdi: CRISPR teknolojisi, yani gen düzenleme.

Geleneksel yöntemlerle 10-15 yıl süren yeni bir bitki çeşidinin ıslah süresi, bu moleküler mucize sayesinde 3-4 yıla çekilebildi. Örneğin, sadece dört yıl gibi kısa bir sürede hastalıklara dayanıklı yeni bir nohut çeşidi geliştirildi. Üstelik ABD’de ısı stresinden etkilenmeyen sığırlar çoktan onay aldı ve çiftliklerde yerini buldu.

Ancak bu büyük devrim, Avrupa ve onun ticari partnerlerinde yıllardır devasa bir bürokratik duvara tosluyor:

Avrupa Birliği: GDO Değil, Doğal Bir Mikro Mutasyon!

Avrupa, modern bitki biyoteknolojisine karşı yıllardır anlaşılmaz bir ayak direme içinde. 2018 yılında Avrupa Adalet Divanı adeta bilimin önünü tıkayan tarihi bir hata yapmıştı. Dışarıdan hiçbir yabancı gen aktarılmamış, doğada kendi kendine bile oluşabilecek gen düzenleme yöntemlerini, katı “GDO” yasalarıyla aynı kefeye koymuş ve fiili bir yasak getirmişti.

Oysa akademik çevreler ve bilim insanları bas bas bağırıyor; “Bu yöntem GDO değildir!”

GDO’da başka bir türden gen transferi yapılır; oysa Yeni Islah Tekniklerinde bitkinin kendi gen haritasındaki bir lokasyona müdahale edilir. Etkisi artırılır, azaltılır ya da susturulur. Yani bir nevi “yapay mikro mutasyon” oluşturulur. Mucitlerine Nobel Ödülü kazandıran bu hassasiyet ve verimlilik, sürdürülebilir tarımın çıkış yolu.

Brüksel Koridorlarında Büyük Kapışma

Peki, AB neden bu kadar korkuyor? Yanıt basit; siyaset ve lobiler.

Avrupa Parlamentosu’ndaki Yeşiller grubu, oldum olası tarımsal biyoteknolojiye karşı dogmatik bir muhalefet yürütüyor. Tarım ve bilim kamuoyunun baskısıyla AB Komisyonu yeni bir yönetmelik taslağı hazırladı ama süreç tam bir kördüğüme döndü. Almanya, Avusturya ve Macaristan gibi ülkelerin oluşturduğu “bloke edici azınlık”, patent tekelleşmesi ve etiketleme tartışmaları yüzünden süreci defalarca kilitledi.

Neyse ki 2025’in ilk yarısında Polonya’nın akılcı uzlaşı önerisiyle düğüm çözüldü ve çetin geçen “Üçlü Diyalog” (Trilog) müzakereleri sonucunda geçtiğimiz Aralık ayında ortak bir metinde anlaşıldı. İşte 17 Haziran’da oylanacak olan metin, bu uzun savaşın son uzlaşı metni. Normal şartlarda bu oylama bir formalite olmalıydı. Ancak konu NGT olunca ideolojik kutuplaşmalar yeniden hortladı. Şu an Avrupalı çiftçiler, akademisyenler, tohumculuk camiası ve tarım örgütleri parlamenterleri ikna etmek için harıl harıl mektuplar, e-postalar gönderiyor; tabiri caizse dünyadan yardım bekliyor.

Türkiye Bu Resmin Neresinde?

Bu kavga sadece AB’nin kendi iç meselesi değil. AB’nin bu katı ve tutarsız tavrı, Türkiye gibi en büyük tarımsal ticaret partnerlerinin de elini kolunu bağlıyor. Onlar yasaklayınca, biz de ihraç ürünlerimizde sorun yaşamamak adına bu teknolojinin getirdiği artılardan yeterince faydalanamıyoruz.

Türkiye’de bazı üniversitelerde bu yöntemle ilgili bilimsel çalışmalara başlanmış olması sevindirici ve umut verici bir gelişme. Ancak yetmez. Bizim de artık tarımın her kolunda uygulanan bu yöntemi GDO ile karıştırmaktan vazgeçmemiz, biyogüvenlik yönergelerimizi bilimin ışığında, acilen yeniden ele almamız gerekiyor.

17 Haziran’da Brüksel’de sadece bir yönetmelik oylanmayacak; bilimin ideolojiye, sürdürülebilirliğin dogmalara karşı zaferi sınanacak. Umalım ki Avrupa Parlamentosu bu kez sağduyunun ve çiftçinin sesini dinler.

Çünkü iklim krizi yaşanıyorken, bilime sırt çevirme lüksümüz kalmadı. O nedenle gelin, AB’li çiftçilerin, endüstrinin ve de bilim camiasının çağrıları doğrultusunda oylarınızla onları destekleyin;

https://act.weplanet.org/p/eu-support-agricultural-science    

Kaynakça

[1] https://nazimiacikgoz.wordpress.com/2025/09/21/gen-duzenleme-tarimda-devrim-yaratan-yeni-yontem/