Yazar: Dr. Erhan Ekmen
Olay, Çok Kolay!
Her gün birileri tarımı “kurtarıcı” olarak sunuluyor. Bunların çözüm önerileri, bilgi dağarcıkları çerçevesinde ancak büyük bir bütünün küçük parçalarını tarif ile sınırlı kalıyor.
Bütüncül bir çözüm, mümkün. Olay, aslında çok kolay.
Öncelikle bilmemiz gereken pazarın durumu. Hangi ürün, ne miktarda, ne zaman aralığında ve hangi kalite ve standartta talep ediliyor? Bu ürün için ödenecek fiyat ne?
Sonra, talebi gerçekleştirmek için elimizdeki imkânların durumu ne? Bu işi yapabilecek kabiliyet ve kapasitede yani bilgi, beceri, donanım ve işletmeye sahip üretici var mı? Üretim bölgesindeki hava, toprak, su, genetik materyal gibi diğer üretim faktörleri yeterince var mı?
Bundan sonrası ise tamamen zincirleme planlama yapmak için örgütlenerek bütünleşip güç oluşturmaktır. Oluşturduğumuz organizasyonla üreteceğimiz çıktının maliyeti, pazarın bize ödemeyi taahhüt ettiği fiyat ile mukayese yaparak kararlar verilir. Yani faaliyetlerimizin nereye kadar gideceğini, gerekiyorsa nihai tüketiciye kadar uzanan bir planlama yapılır.
Gelişmiş ülkelerde tarım ve gıda piyasaları “üretim ve pazarlama planı” denilen bu basit mekanizma ile işin sahibi tarafından yürütülür. Devlet sistemi, yürütenin hizmetlisidir.
Pazar ile yapılan sözleşmelere göre üretimin; kim tarafından, nerede, nasıl, ne zaman yapılacağı planlanır. Üreticilerin işletmeleri küçük, parçalı ve donanımsızsa, yeterli mali güç yoksa hatta diğer bütün yapısal sorunlar, ancak örgütlü yapı altında tek bir işletme gibi çalışarak kolaylıkla bertaraf edilebilir. Toprak, su, canlı materyal sömürülmeden korunarak kullanılabilir. İhtiyaç duyulan girdiler ve finansman çok daha uygun şartlarda temin edilebilir. Bu organizasyon bütünlük, pazarın zorluklarına karşı direnme gücü oluşturur. Bu dirençten sonraki depo, işleme, lojistik, perakende, markalaşma gibi yapılanmalarla piyasanın güçlü aktörü olmaya geçilir.
Türk çiftçisinin bunu yapmak için önünde idari, kanuni, mali ve teknik hiçbir engel yoktur.
Mevcut durumdan menfaat sağlayanlar, üreticiyi bunu yapamayacağına inandırmakta ve minik desteklerle avutmaktadır. Örgütlü mücadele yani kooperatifçilik ile bütüncül çözüm kolaylıkla mümkündür.
