Buzağı İshalleri ve BVD-MD

BVD-MD, BVDV (Bovine Viral Diarrhea Virüsü) tarafından oluşturulan, sindirim, solunum sisteminde ve üreme organlarında sorunlara sebep olan bir hastalıktır.

Dünyada 1946 yılından beri bilinen bu hastalığın İngilizce adı BVD-MD sığırların viral diyaresi(ishali)-mukoza hastalığı anlamına gelir. Fakat isminde olduğu gibi sadece ishal oluşturmaz. Başka hastalıklara da yol açar. MD mucosal disease (mükoza hastalığı) anlamındadır. Bilindiği gibi; organların iç yüzeylerine mükoza adı verilir. BVDV her organda hastalık yapabilir. Sindirim sisteminde sıyrıntı ve ülserlere sebep olduğu gibi, solunum yolu enfeksiyonlarına ve genital enfeksiyonlara da neden olur.

BVDV buzağı kayıplarının başlıca etkenidir. Doğrudan doğruya ishale yol açtığı gibi, diğer ishal etkenler ile iş birliği yapabilir. Ayrıca vücutta oluşturduğu immunosupresyon yani direnç sisteminin baskılanması sonucunda birçok hastalığa kapı aralar.

MD (Mucosal Disease) ishal dışında başka sebeplerden buzağı kayıplarına da yol açar. Erken embriyonik ölüm, buzağının mumyalaşması, buzağıların doğuştan anormal(hasarlı) olması, erken doğum, cılız ve yaşam boyu enfekte buzağılar, yavru atma (abortus) gibi sonuçların ortaya çıkmasında rol oynar. Ağızda erozyonlar sıyrıntı ve ülserler göze çarpar. Bu sorunlar tüm sindirim kanalı boyunca devam eder.

Her sindirim kanalında oluşturduğu hasarlar hem de immunosupresyon dolayısıyla diğer bakteriyel ve viral ishallerin oluşmasında, şiddetlenmesinde rol oynar E. coli ve Salmonella gibi bakterilerle iş birliği yapabilir. Rotavirüs, koronavirüs gibi viral ishalleri şiddetlendirebilir. Eimeria ishallerinin (koksidiyoz) yaptığı hasara katılabilir.

BVDV‘nin karıştığı ishaller çok sulu ve bazen de kanlı bir şekilde ortaya çıkar.

BVDV vücutta akyuvar azlığına ve direnç sisteminin düşük olmasına sebep olduğu için hastalıklar şiddetli olur. Diğer yandan iyileşme süreci uzar.

BVD-MD 3 şekilde sürüde kendini gösterir. Akut enfeksiyonlar, kronik enfeksiyonlar ve persiste (inatçı, PI) enfeksiyonlar. En tehlikelisi PI (persiste, inatçı) enfeksiyonlardır. Persiste enfeksiyonlu (PI) ineklerden doğan yavrular da PI olurlar. Persiste enfeksiyonlu hayvanların sürüde yapacağı en büyük sorun sürekli olarak virüsü saçmalarıdır. Virüs saçıldıkça malzemelerle, eşyalarla, suluk ve yemliklerle diğer hayvanlara bulaşır. Kontamine (bulaşık) her türlü eşya ile birlikte kötü koşullar, pis ve ıslak, kalabalık barınaklar yayılmayı arttırır.

Koruyucu hekimlik

Çiftliklerde yaşanan birçok sorunun, ishallerin, döl tutmamanın, yavru atmanın, öksürüğün arkasında BVD-MD olabilir. Laboratuvar tahlili olmadığı sürece bu durum açığa çıkmaz. Laboratuvar taraması yapılmalı, özellikle PI (persiste enfekte) hayvanlar saptanarak derhal sürüden çıkarılmalı, aşılar yapılmalı, tüm biyogüvenlik kuralları eksiksiz bir şekilde uygulanmalıdır.

Dışarıdan sürüye hayvan katılacaksa BVD-MD yönünden tahlil yapılmalı ve ondan sonra diğer hayvanların yanına konulmalıdır.