Kooperatif Kültürel Miras Listesi İçin Adaylıklar Açıldı

Uluslararası Kooperatif Birliği (ICA), 2025 yılında dünya genelinde somut ve soyut Kooperatif Kültürel Miras (KKM) unsurlarını korumak amacıyla Kooperatif Kültürel Miras programını kurdu. İlk listede, web sitesinde ve www.culturalheritage.coop adresindeki interaktif haritasında 25 ülkeden 32 yer yer aldı. 2026 yılında, programın hem coğrafi hem de kültürel kapsamını genişletmeye devam edilmesi hedefleniyor ve ICA üyelerinden adaylıklar şimdi açık. Bu çağrı, Birleşmiş Milletler Uluslararası Vicdan Günü’nü kutlayan ve Barış Kültürü oluşturmayı amaçlayan haftaya denk geliyor.

Kooperatifler, demokrasi, dayanışma, açıklık ve daha fazlası gibi değerler üzerine kuruludur ve insan merkezli bir yaklaşımla toplulukların gelişimine katkıda bulunur. Kooperatif kimliği, tüm kooperatif deneyimlerinin toplamıdır ve küresel kooperatif hareketi, topluluklar içinde ve arasında sürdürülebilir kalkınmayı, sosyal adaleti ve barışı ilerleten kooperatif fikirleri, uygulamaları ve mirasının bir mozaiğidir.

Birleşmiş Milletler Uluslararası Kooperatifler Yılı kapsamında 2025 yılında Brasilia’daki Itamaraty Sarayı’nda başlatılan KKM programı, dünya çapında iş birliğinin mirasını, fikrini ve uygulamasını somutlaştıran yerleri ve gelenekleri kutluyor. 2025 lansmanı, dünya genelinde toplumları şekillendiren kooperatif hareketlerinin, kurumlarının ve uygulamalarının doğuşu ve gelişimiyle bağlantılı somut unsurların veya yerlerin ilk listesini vurguladı. Girişim, ICA KKM Çalışma Grubu tarafından yönlendirilmektedir.

Program, KKM’yi hem somut unsurları (örneğin, yerleşim yerleri, kurumlar, müzeler ve miras işletmeleri) hem de soyut gelenekleri (işbirliği değerlerini, uygulamalarını ve yönetim sistemlerini koruyan yerel uygulamalar ve gelenekler dahil) kapsayan bir kavram olarak tanımlamaktadır.

2026 yılında, üyeler tarafından aday gösterilen ve çalışma grubu tarafından doğrulanan 25 ülkeden yaklaşık 35 ek yerleşim yerinin dahil edilmesi ve böylece kooperatif hareketinin coğrafi ve kültürel temsilinin artırılması hedeflenmektedir. Fiziksel yerleşim yerlerine ek olarak, ICA, işbirlikçi fikirleri, uygulamaları ve gelenekleri yansıtan soyut kültürel unsurların dahil edilmesini de araştıracaktır. UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi (2003), FAO Küresel Önemli Tarımsal Miras Sistemleri ve daha fazlası kapsamında korunan ve güçlü bir işbirlikçi bağlantının tespit edilebildiği uygulamalara dikkat edilecektir.

Bu yıl, KKM Çalışma Grubu, 2026-2027 dönemi için yeni başkan olarak Brezilya kooperatif finans kurumu Sicredi Pioneira’nın Başkanı Thiago Schmidt’i atadı. Schmidt, küresel erişimi genişletirken başarıları pekiştirmenin gerekliliğini vurguladı. Dünyanın en büyük kooperatif işletmelerinin ölçeğini ve başarılarını kutlamanın önemli olduğunu, ancak hareketin kökenlerini de kabul etmenin gerektiğini sözlerine ekledi.

Çalışma Grubu için stratejik bir öncelik, küresel kooperatif hareketini güçlendirmenin bir aracı olarak kültürel diplomasiyi ilerletmektir. Bu amaçla Grup, Kooperatif Kültürel Miras alanlarına ve uygulamalarına ev sahipliği yapan şehir ve bölgelerdeki yerel yönetimleri bir araya getirecek bir “ICA Belediye Başkanları Çemberi” oluşturmayı planlıyor. Diyalog ve işbirliği için özel bir platform oluşturarak, bu girişim belediyeler ve kooperatifler arasında daha yakın ortaklıkları teşvik edecek ve yerel yönetimlerin kooperatif mirasının aktif koruyucuları olarak rolünü yükseltecektir.Haritada yer alan mevcut yerler ve unsurlar arasında müzeler, uzun süredir faaliyet gösteren kooperatif işletmelerinin bulunduğu yerler ve insanların kooperatif halinde yaşadığı, çalıştığı ve ürettiği yerler ve şehirler yer almaktadır. Listede yer alanlardan biri de, son 106 yıldır kooperatifleri teşvik eden ve savunan ve kooperatif gündemini uluslararası toplumun en üst düzey politika masalarına taşımaya devam eden ILO COOPS/SSE birimidir.

Çalışma Grubu Sekreteri Santosh Kumar, ICA-CCH girişiminin barışa değindiğini belirterek, “Ortak kültürel mirasın tanınması, uluslar ve topluluklar arasındaki boşlukları kapatarak, mecazi anlamda ‘sınırların’ her iki tarafında var olan ortak işbirliği ve kooperatif mirasını kanıtlamaktadır” dedi.

Bu, özellikle ICA’nın 2019 yılında kooperatifler aracılığıyla pozitif barışa ilişkin bildirgesi ve yakın zamanda duyurulan, bu Eylül ayında Panama’da “Köprüler kurmak: barışçıl bir dünya için kooperatif katkıları” temasıyla düzenlenen ICA/Amerika Kooperatifleri ortak Küresel Konferansı bağlamında önem taşımaktadır.