Ari Çiftliklerdeki Kontroller ve Statü İptallerine Yönelik Açıklama Geldi!

Son günlerde medyaya da yansıyan ari çiftliklere yapılan kontroller ve ardından gelen statü iptalleri ile ilgili olarak Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) Yönetim Kurulu yazılı bir basın açıklaması yaptı.TÜSEDAD Yönetim Kurulu adına Başkan Müslüm Doğru imzasıyla kamuoyuyla paylaşılan açıklamada şu görüşlere yer verildi;

“Son dönemde Bursa ilinde gerçekleştirilen hastalıktan ari işletme denetimleri ve bazı işletmelerin statülerinin iptal edilmesine ilişkin kamuoyunda çeşitli tartışmalar gündeme gelmiştir. Bu bağlamda, konunun bilimsel ve kurumsal çerçevede değerlendirilmesi hem üreticilerin hem de kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi açısından önem arz etmektedir.

Hastalıktan ari işletme statüsü, sığır tüberkülozu ve bruselloz gibi zoonotik hastalıklardan arilik, biyogüvenlik tedbirlerinin uygulanması ve mevzuatta öngörülen sağlık kriterlerinin karşılanması suretiyle kazanılan bir sağlık güvencesidir. Denetim süreçlerinde, ilgili bakanlık tarafından sadece hayvanlarda bu hastalıklara ait kan testleri değil, kayıt sistemindeki eksiklikler ve biyogüvenlik kriterlerinin karşılanmaması gibi mevzuatta bulunan kriterler incelenmektedir. Bu kriterler Tarım ve Orman Bakanlığı Hastalıktan Ari İşletmeler Yönergesi (2024/8) eklerinde maddeler halinde açıklanmıştır.”24 işletmenin sertifikası iptal edildi

25–27 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen denetimlerde, Bursa’daki 24 işletmenin sertifikalarının iptal edildiği bilgisinin verildiği açıklamada, “Ancak rutin denetim zamanı gelmiş olan bir işletme dışında hiçbir çiftlikteki hayvanlardan test için kan alınmamıştır. Dolayısıyla iptal gerekçelerinin sağlık şartları dışındaki bazı kriterlerden kaynaklandığı sonucu çıkmaktadır.

Statü iptali işletmelerin üretim faaliyetlerinin durdurulması anlamına gelmemektedir ancak burada vurgulanması gereken, bazı işletmelerimizde sağlık şartları dışında bir gün içerisinde düzeltilebilecek mekanik arızalar ve/veya çok küçük müdahalelerle çözülebilecek bazı aksaklıklar tespit edilmiş olması ve bunlardan kaynaklı arilik sertifikasının iptal edilmiş olmasıdır. Askıya alınma sürecinde belirli süreler verilmekte ve aksaklığın düzeltilip düzeltilmediği denetlenerek arilik devamlılığına karar verilebilmektedir. Yapılan bu iptaller neticesinde ise, yeni başvuruların yapılarak arilik statüsünün yeniden kazanılması gerekmekte ve bu da oldukça uzun bir zaman almaktadır.Yasal düzenlemeler

Nitekim 10 Nisan 2018 tarih ve 30387 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Hastalıktan Arilikte Bölümlendirme Yönetmeliği’nin 1 (EK-1) 9. Maddesi 1. Bendinde  ‘MADDE 9 – (1) 8 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan genel ve rutin denetimlerde sertifikalandırmaya esas hususlara ait eksikliğin tespiti halinde eksikliklerin giderilmesi için on beş gün ile otuz gün arasında bir süre verilir. Bu süre içerisinde bölüm izni askıya alınır. Eksikliklerin verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde bölüm izninin iptal edilmesi için durum Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük tarafından verilen izin iptal edilir’ denilmektedir. Bu maddeye göre askıya alınma süresi belirlenmiş olmasına rağmen bazı çiftliklerimizde doğrudan sertifika iptaline gidilmiştir.Ayrıca 7 Haziran 2024 ve 26 Eylül 2024 tarihli bakanlık oluru ile yürürlüğe konmuş olan 2024/8 sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı Hastalıktan Ari İşletmeler Yönergesinin (2) 10. Maddesi 1. ve 2. bentlerine göre, sağlık şartlarında ‘tüberküloz ve bruselloz tespit edilmesi’ halinde bile ariliğin askıya alınması ve belirlenen sürede hastalığın sönümlenmesi halinde ariliğin geri kazanılması söz konusudur. Hele ki aynı Maddenin 3. Bendinde,  ‘Ariliğin devamı ile ilgili yapılan denetimlerde sağlık şartları dışında uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda işletmenin arilik statüsü askıya alınır. Söz konusu gereklilikler tamamlanana kadar askıda kalma hali devam eder. Bu şekilde statüsü askıya alınan bir işletmenin arilik statüsü, tespit edilen eksikliğe göre en fazla dört ayı geçmemek koşuluyla il müdürlüğünce belirtilen sürede neticelendirilir’  denilmektedir. EK-2’de denetçilerin kontrolde gerçekleştireceği kriterler sunulmaktadır.

Bu yönergenin yukarıda belirtilen maddelerinden de açıkça görülmektedir ki herhangi bir sebepten arilik sertifikasının doğrudan iptali söz konusu değildir. Bu nedenle denetime tabi tutulan işletmelerin sertifikalarının öncelikle askıya alınması gerekmektedir. Ancak doğrudan iptal işlemi yapılmış ve iptal sebebi de ilgili çiftliklere resmi olarak bildirilmemiştir.

Bu nedenlerle ari işletmeler arasında konuya ilişkin birtakım endişeler oluşmuştur. Bu uygulama sonucunda neden doğrudan iptal edilme yapıldığının açıklanması sektörümüz açısından önem arz etmektedir” değerlendirmesi yapıldı.