Yazar: Dr. Hayati Başaran
Büyüme Rakamları ve Tarım
Türkiye’nin 2026 yılı dönemsel Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ikinci çeyrek rakamları 31 Ağustos 2026 günü açıklandı. Açıklanan rakamlara göre Türkiye’de üretim yöntemine göre dört çeyrek toplamıyla yıllık zincirlenmiş hacim endeksi olarak bir önceki yıla göre %2,3 oranında büyüme gerçekleşmiştir. GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde 2026 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yıla göre; inşaat sektörü %1,9 oranında küçülmüş diğer sektörlerin tamamında büyüme gerçekleşmiştir. En yüksek oranlı büyüme %13,3 oranında tarım sektöründe görülmüştür.
Türkiye ekonomisi 2025 yılında tüm çeyreklerde büyüme göstermişken, tarım sektörü dört çeyrekte de küçülmüştür. Türkiye’de 2016-2025 yıllarını kapsayan 10 yıllık periyodda ekonomi yıllık ortalama %4,9 büyümüşken, tarım sektörü %0,8 büyümüştür (Çizelge-1).
Çizelge-1. Türkiye’nin 2016-2025 Yılları GSYH Yıllık Artış Hızı (Genel ve Tarım)
| Yıl | Tarım Büyüme Hızı | Genel Büyüme Hızı |
| 2016 | -2,6 | 3,2 |
| 2017 | 4,9 | 7,5 |
| 2018 | 1,9 | 2,8 |
| 2019 | 3,0 | 0,8 |
| 2020 | 5,8 | 1,8 |
| 2021 | -3,0 | 11,4 |
| 2022 | 1,3 | 5,5 |
| 2023 | 0,4 | 5,0 |
| 2024 | 5,1 | 3,3 |
| 2025 | -8,8 | 3,6 |
| On yıllık ortalama | 0,8 | 4,9 |
Gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ekonomilerde tarım sektörünün ekonomik büyümeye katkısı sınırlıdır. Türkiye’de de tarım sektörünün büyümeye katkısı sınırlı olmaktadır. Ancak son on yılda tarım sektörünün büyüme katkısı (yıllık %0,8), nüfus artış hızının (yıllık %1,0) gerisinde kalmıştır. Bu veriler üzerinden tarım sektörünün verimsiz olduğuna ilişkin değerlendirmeler ile tarımın topyekûn tartışıldığını görmek mümkün olacaktır. Tarım sektörünün büyümeye katkısını diğer sektörlerle mukayeseli analiz etmek, tarımın doğal yapısına uygun olmayan bir yaklaşımdır. Olumsuz hava koşulları (nisan ayında yaşanan zirai don ve kısmi kuraklıklar) ve hayvan hastalıkları (Şap hastalığının yaygınlığı) nedeniyle 2025 yılında gerçekleşen %8,8 küçülme rakamsal olarak olağanüstü bir sonuç olsa da tarım sektörünün bir özelliği olarak tezahür etmiştir. Hava koşullarının normale dönmesi ve bitkisel üretimde rekolte rekorlarının gerçekleşmesiyle 2026 yılında tarım sektörünün büyüme oranın (baz etkisiyle de) %10’nun üzerinde olacağı beklenmelidir. Nitekim tarım sektörü ilk çeyrekte %4,6, ikinci çeyrekte %13,3 büyüme göstermiştir (Çizelge-2).
Çizelge-2. Türkiye’nin 2026 GSYH Yıllık Artış Hızı (Genel ve Tarım)
| Yıl | Tarım Büyüme Hızı | Genel Büyüme Hızı | |
| 2026 | 1. çeyrek | 4,6 | 2,5 |
| 2. çeyrek | 13,3 | 2,3 | |
