“Çiftçinin Borcu 800 Milyar Lirayı Aştı”

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, 2025 yılı tarım kesimini bütçeden ayrılan kaynak ve banka borçları üzerinden değerlendirdi. 

Gürer, tarım kesimi borç yükü ve desteklerin yetersizliğini vurgularken, tarımda yaşanan sorunların daha da derinleşeceği uyarısında bulundu.

Ömer Fethi Gürer, yaptığı açıklamada çiftçilerin borç yüküne dikkat çekerek, “2025 yılında çiftçilerimiz bankalara 784 milyar lira kredi borcuyla girdi. Piyasaya olan borçlarıyla bu rakam 800 milyarın üzerinde. İki milyon üç yüz bin civarında ÇKS’ye kayıtlı çiftçimiz var. Borçlu olmayan çiftçimiz yok” dedi.Bu tabloya rağmen, iktidarın tarım kesimine yönelik yeterli desteği sağlamadığını belirten Gürer, Tarım Kanunun 21. maddesine işaret ederek, “Tarım kanunun 21. Maddesine göre milli gelirin yüzde birinin çiftçiye verilmesi gerekiyor. 2025 yılı için bu destek 615 milyar lira olmalıydı. Oysa çiftçiye ayrılan destek 135 milyar lirada kaldı. Cumhurbaşkanlığı verilerine göre tarımsal destekleme bütçesinde mazot için 20 milyar  TL, gübre için 8 milyar 281 milyon TL, sertifikalı tohum ve fidan kullanımı için 2 milyar  352 milyon TL, fındık için 901 milyon TL, çay budama tazminatı ve masrafları için 2 milyar TL, fark ödemesi için  hububat ve bakliyata  32 milyar 489 milyon TL, çay için  2 milyar 500 milyon TL, arz açığı olan ürünler kütlü pamuk, dane zeytin, ayçiçeği, soya fasulyesi, kanıka, dane mısır, aspir için 7 milyar 337 milyon TL, hayvancılık destek ödemeleri için  27 milyar150 milyon TL, kırsal  kalkınma amaçlı tarımsal destekler için  10 milyar 200 milyon TL, Tarımsal Destekleme Tarım Sigortası için  20 milyar TL, diğer tarımsal  amaçlı destekler sertifikalı fidan ve  tohum üretimi, tarımsal yayım danışmanlık, çiftlik muhasebe veri ağ, Ar-Ge, lisanlı depoculuk, tarımsal sulama elektrik desteği, tarımsal sulama  amaçlı su  kullanım hizmet bedeli destekleri içinde 724 milyon TL olmak üzere toplamda 135 milyar TL  2025 yılında Bütçeden destek verilmesi planlandı. Tarım Kanununa göre verilmesi gereken 615 milyar TL’den 480 milyar TL kesinti yapılmış oldu. Desteklerde zamanında verilmediği gibi çiftçi ve besici için bölündüğünde düşük rakamlar ortaya çıkıyor. Buzağı için verilen desteğe 50 kilo süt yemi iki torba dahi alınamıyor. Toplamda rakamlar dağılınca anlamlı olmuyor. Ağustos 2024 hasadı biten  buğday desteği daha verilmedi.  2025 yılı Mart ayında  verileceği söyleniyor. Bu durumda destekte enflasyonla eriyor ve destek bir fayda sağlamıyor” dedi.“Mazotta Vergi Yüksek, Destek Düşük”

Çiftçilere yönelik mazot desteğinin de yetersiz olduğunu vurgulayan Gürer, “2025 yılında bütçeden çiftçiye yalnızca akaryakıttan verilen destek 20 milyar lira. Yani mazot desteği 20 milyar lira. Oysa ÖTV ve KDV olarak çiftçiden bunun iki katından fazla vergi alınıyor” diye konuştu.

Gürer, “Çiftçi diyor ki ‘bize 20 milyar lira mazot desteğini vermeyin. Mazotta ÖTV ve KDV’yi kaldırın’. Yılda ortalama 3-3,5 milyar litre tarım kesimi mazot tüketiyor, 50 milyara yakın vergi ödüyor. Böyle olunca mazottaki destek de destek anlamına gelmiyor” diye konuştu.“Alım Fiyatları Enflasyonun Altında Olmamalı”

Çiftçilerin  ürettiği ürünlerin sıkı para politikası nedeni ile TMO tarafından uygulanan düşük alım fiyatları kaygısını da yaşadığını belirtti. Gürer, bu durumun üretimde  yeni sorunlara yol açacağını söyledi. Gürer, “2024 yılında yalnız hububatta öngörülenden 3 milyon 400 bin daha düşük üretim oldu. Farklı nedenlerle ortaya çıkan üretim kaybı  düşük alım fiyatı uygulandığında yeni sorunlara neden olabilir. Bu yıl için  mutlak surette  kamu alım fiyatları enflasyonun altında kalmamalıdır” şeklinde konuştu.

Ömer Fethi  Gürer, artan girdi maliyetlerinin çiftçileri zor durumda bıraktığını dile getirdi.

Girdi maliyetlerindeki artışın çiftçiyi nasıl etkilediğini örneklerle açıklayan Gürer, “Son dönemde gübreye gelen zamlarla çiftçinin gübre kullanımı da azalttı. Sürekli gübreye zam geliyor. 2020 yılında tonu 2.140 TL olan DAP gübre 2024 yılında 18 bin 350 TL ile başlayan ton fiyatı 24 bin 700 TL ile bitti. Bir yılda gelen zam 2020 yılı fiyatı katladı. Üre gübrede de 2020 yılında tonu 1.860 TL iken 2024 yılına 12 bin 600  TL ton fiyatı ile başlayıp 17 bin 250 TL ile 2024 yılını tamamladı. En çok kullanılan taban ve üst gübre fiyatlar bu kadar artarken gıda da fiyatlar nasıl düşecek? Daha çiftçi tohumu toprağa attığında girdi fiyat bir yıl öncekine göre katlamış oluyor. İlacı, tohumu, gübresi, mazotu, tarla kirası, elektriği, işçiliği arttıkça girdi maliyetlerinin yükselmesi çiftçinin gelir-gider dengesini bozuyor. Maliyet katlıyor. Düşük alım fiyat uygulaması da çiftçiyi boğuyor” dedi.