“TMO Buğdayda Alım Fiyatını Açıklamalıdır”

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Niğde’de buğday üreticileri ile bir araya gelerek buğday üretimi, maliyetler ve alım fiyatları konusundaki sorunları yerinde dinledi. Çiftçilerin yaşadığı sıkıntıları ve çözüm önerilerini dile getiren  Gürer, “Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) buğday alım fiyatını hemen açıklamalıdır” dedi.

Gürer, “Niğde’de buğday yavaş yavaş yükseliyor ama Çukurova’da hasat zamanı. TMO bir an önce alım fiyatını açıklamalı. Bu, çiftçi refahını sağlayacak bir fiyat olmalı. 2023-2024 yılında bu ülkede 22 milyon ton buğday yetişti, geçtiğimiz yıl ise 20 milyon 800 bin tona düştü. TÜİK 2025 yılı içinde 19 Milyon 600 bin ton olarak tahminde bulundu. Bu yıl öngörülen rakam. Ülkemiz buğdayda yeterliliği Bakanlık verilerine göre %97’ye kadar çıkmıştı. İki yıldır gerileme devam ediyor. Bu şu demek: Türkiye daha çok buğday ithal edecek. Çünkü geçtiğimiz yıl buğdaya %12’lik bir artış verince çiftçi üretimden uzaklaşmaya başladı. Kuraklıkta üretimi olumsuz etkiliyor” diye konuştu.“Maliyetler Çiftçinin Belini Büküyor”

Ömer Fethi Gürer, buğday üretim maliyetlerinin Niğde ilinde kuru tarımda 18 lira 80 kuruş, sulu tarımda ise 17 lira 25 kuruş olarak hesaplandığını belirterek, “Tarla kirası, gübreleme, tohum bedeli, sulama gideri, mazot, ilaç bedeli… Bunların hepsi tarlada üretim için kullanılıyor. Çiftçi emeğini bile bu hesaba katamıyor. Öyle olunca yaptığı giderlerin karşılığını almak istiyor. Girdi maliyetleri  katlıyor. Ürün değeri gereği gibi artmıyor” şeklinde konuştu.

Çiftçi Serdar Türker, bu yıl sulu tarım yaptıklarını belirterek, “700 kilo civarı üretim bekliyoruz. Gübresi, suyu, hiçbir şeyden kaçınmadık. Ancak maliyetler çok yüksek. Tohumu 20 liradan aldık, DAP gübresi şu anda 28 bin liraya çıkmış. Eski aldığımız için biraz kurtardık ama elektrik ve sulama maliyetleri yine çok yüksek” dedi.

Gürer, bölgelere göre ve de kuru ya da sulu tarıma göre buğday maliyetleri değişiyor. Çukurova’da verim yüksek o da maliyete yansıyor. İç Anadolu’da kuru tarım, o sebeple gider çok, verim az ve maliyet artıyor. TMO çiftçiyi gözeten bir fiyatla alıma girmeli. Çiftçi tüccar eline bırakılmamalıdır. Bu yıl için kuru tarım ve sulu tarım karışık 20 lira alım fiyatını açıklasınlar ki çiftçinin umudu artsın” diye konuştu.

“Çiftçi Para Kazanamıyor”

Ömer Fethi Gürer, gübre fiyatlarındaki artışı şöyle özetledi: “2020 yılında DAP gübresi 2 bin 140 liraydı, şu anda 28 bin lira bayi fiyatı. Üst gübre dediğimiz üre gübresi ise 2020’de 1860 lirayken, şu anda 19 bin liraya erişmiş” diye konuştu.

Niğdeli Çiftçi Serdar Türker de sulama maliyetlerine dikkat çekerek “Toprak sulama kooperatiflerinin saati 350 lira. 25 dekarı 2 bağlamada sularız, 7 bin lira tutar su parası. 5 su versek bu sefer biz ödeyemeyiz. İki su mu veririz, üç su mu, bilmiyorum? Geçen yıl da burada buğday ektik.7 -8 liradan sattık, maliyetin altında bir rakam. Çünkü maliyet 11 lira civarındaydı. Verim kaybımızda vardı geçen yıl. Geçen yıl 300-400 kilo aldık. Bu yıl kar yağışlarının faydası oldu, buğdaylarımız güzel. Geçen yıl 250-300 kilo alanlar oldu, en iyisi 400 kilo aldı. Ama bu yıl bazıları daha az ekmiş, çünkü geçen yıl mahsul para yapmayınca başka ürünlere yönelmişler. Patates, mısır ekmeye başladılar” dedi.

Buğday üreticisi Hüseyin Süzer ise devlet desteklerinin yetersizliğini ve tüccarın eline mahkûm edildiklerini belirterek “Sondajımız arızalandı, yaptırmaya çalışıyoruz. Elektrik ve sulama maliyetleri çok yüksek. Çiftçi son üç yıldır para kazanamıyor. Patates, buğday, mısır fark etmiyor; durum aynı” dedi.“TMO’nun Alım Garantisi Vermesi Şart”

TMO’nun bu yıl düşük alım fiyatı açıklayacağından endişe ettiğini belirten Ömer Fethi  Gürer, Cumhurbaşkanlığı programında buğday için ayrılan alım miktarın yalnızca 2,5 milyon ton olduğunu söyledi. 

Gürer, “Buğday alım fiyatı bu yıl düşük açıklanacak gibi. Çünkü 2023 yılında TMO, 12 milyon ton buğday alımı yapmışken, geçen yıl bu miktar 3,5 milyon tona düşmüş. Şimdi Cumhurbaşkanlığı programındaki hedeflere baktım; buğday için ayrılan miktar yalnızca 2,5 milyon ton. Eğer TMO 2,5 milyon ton alırsa, piyasa tüccarın eline bırakılacak. Çiftçi tüccarın eline düşecek ancak tüccar da şunu bilsin: Siz üretmezseniz, tüccar da yarın bu ürünü bulamaz. İthalat lobileri, ithal ürün getirir. Ukrayna’dan, Rusya’dan 10 milyon tona yakın buğday ithal ediyoruz. Dünyada ortalama 750-800 milyon ton buğday yetişiyor. Bugün 210 milyon tonu farklı ülkeler tarafından ithal ediliyor. Türkiye, bu süreçte böyle giderse, ithalatçı anlayışla ülkenin geleceğini sıkıntıya sokarız. Bu nedenle, Toprak Mahsulleri Ofisi mutlak surette alım garantisi vermeli. Randevu sistemini kaldırmalı. Çiftçiyi ayağıma getir değil, tarlaya gidip ürününü almalı. Kesinlikle, 20 lira civarında çiftçi refahını sağlayacak bir alım fiyatı uygulamalı. Bunun dışında verilecek fiyat, çiftçinin döngüsünü sağlar ama çiftçiye para kazandırmaz. Çiftçilerimiz ancak bankalara borçlarını ödemek için koşar” ifadelerini kullandı.