İneklerde Papular Stomatitis

Papular stomatitis ineklerde, besi danalarında ve buzağılarda görülen ağız yangısıdır. Literatürdeki diğer adı stomatitis papulosa olan bu hastalıkta damakta, dudakta, dil ve burun deliklerinde “papul” adı verilen kabartılar ortaya çıkar. Kabarıklıklar kızarıktır fakat içi sıvı dolu değildir. İçi sıvı dolu olan kabarcıklı hastalık vesicular stomatitistir . Farklı bir virüs tarafından oluşturulur.

Papular (papüler) stomatitisin etkeni Poxviridae ailesinden Parapoxvirüstür. Bovine  Papular Stomatitis (BPSV) olarak bilinir. Ektima (kuzulardaki ağız, dudak, diş eti yangısı, ORF) virüsü ile akraba bir virüstür.

Papular stomatitis bazen yemek borusunda ve ön midelerde de (retikulum, rumen, omasum) kabartılar yapabilir.

Bulaşma oranı (morbidite) %100’dür. Öldürücü bir hastalık değildir. Genellikle 1-3 hafta içerisinde kendiliğinden iyileşir. Çoğunlukla bu hastalıkta iştah normaldir ve ateş yükselmez.

Stomatitis papulosanın bir başka kötü tarafı insanlara bulaşmasıdır. Yani zoonotik bir hastalıktır.  İlk olarak 1967 yılında insanlara bulaştığı saptanmıştır.

Hastalık subklinik enfekte (gizli virüs taşıyıcısı) hayvanlardan diğerlerine doğrudan temas ile bulaşır. Gizli (subklinik) enfekte hayvanlar hiçbir klinik belirti göstermezler (asemptomatik). Ancak hastalığı hızla bulaştırır ve sürü içerisinde yayarlar. Hastalığın özellikle besi danalarında hızla yayılması endişe vericidir. Danaların ağızlarında birdenbire yumurta şeklinde kırmızı kabartılar ortaya çıkar ve daha sonra sıyrıntılı lezyonlar oluşur.

Stomatitis papulosa, gençlerde daha fazla görülen bir hastalıktır. Ancak hafif seyirli bir hastalık olması teselli vericidir.

Stomatitis papulosa, çokça veziküler stomatitis ve şap hastalığı ile karıştırılabilir. Fakat bu hastalıkların virüsleri ve klinik görünüşleri farklıdır. Vesicular (veziküler) stomatitis sineklerle bulaşır. Etken Rhabdoviridae ailesinden vesiculovirustür. Yukarıda da belirtildiği gibi; ağız içerisinde içi su dolu kabarcıklar ile kendini gösterir. Veziküler stomatitis de zoonotik potansiyeli olan yani insanlara bulaşabilen bir hastalıktır. Salya akması ve ayakta hassasiyet olabileceğinden şap hastalığıyla karıştırılabilir. Şap hastalığının etkeni ise tamamen farklıdır. Aphthovirus tarafından oluşturulur.

Şap hastalığının aşısı vardır. Papular stomatitis ve veziküler stomatitis hastalıklarının aşıları yoktur.

Bu virüs hastalıklarının üçünde de başlıca önlem, hastaların sağlamlardan derhal ayrılmalarıdır.