“Kooperatifler Birer Birer Kapanabilir!”

2021 yılında yapılan değişiklikler nedeniyle 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na bağlı Kooperatif Bilgi Sistemi (KOOPBİS) Yönetmeliği, 14.01.2022 tarih ve 31719 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu yasal düzenlemeye bağlı olarak kooperatiflerin istenen bilgi ve belgeleri sisteme giriş süreci, daha önce birkaç ertelendi. Ancak erteleme süreci 26 Nisan 2026 tarihinde sonra erecek.Bu kapsamda ilgili bakanlıklardan şu hatırlatma ve uyarılar yapılmaya başlandı:

“26 Nisan 2026 tarihine kadar KOOPBİS’ e aktarımı gerçekleşmeyen her bir işlem için ayrı ayrı olmak üzere, yönetim kurulu üyelerinin her biri için bin Türk Lirası olmak üzere, aynı denetim kapsamında en fazla onbin Türk Lirası olarak uygulanacak idari para cezası; Kanunun yürürlüğe girdiği 2021 yılından bugüne kadar yeniden değerleme oranında arttırıldığından, her bir işlem yaklaşık 8.600 Türk Lirası, on işlem için ise 86.000 Türk Lirası olarak uygulanacaktır.  Ayrıca Kanunun Ek-2 maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca da yönetim kurulu üyelerinin her birine üç aydan iki yıla kadar hapis ve elli günden beşyüz güne kadar idari para cezası uygulanacaktır.”Kooperatiflerin içinde bulunduğu koşullar

Yasanın uygulamaya geçeceği tarihin oldukça yaklaşması, kooperatifçiler arasında sıkıntı ve tedirginlikleri gün yüzüne çıkarmaya başladı.

Yeni yasal düzenlemeyle birlikte ana sözleşme değişikliğinin gündeme geldiğini ve birçok kooperatifin intibak sürecini tamamladığını söyleyen Sarıgöl Üzüm Kooperatifi Başkanı ve Kooperatifçiler Platformu Yöneticisi Yusuf Tüfekçi, “Ana sözleşme değişikliklerinin tescilinin ardından kooperatiflerin KOOPBİS’e istenen bilgileri ve belgeleri yüklemeleri gerekiyordu. Bu girişler, kooperatifler tarafından yapılmaya başlandı. Bildiğiniz gibi, kooperatifler genel kurullarını bakanlık temsilcileri nezaretinde yaparlar. Genel kurul bitiminde tescil işlemleri yapılır. Bir anlamda ikinci bir işlem daha yapılır. Bu işlemler, kadın kooperatifleri için bazı muafiyetleri taşımakla beraber ciddi paralar tutmaktadır. Bunlara itiraz etmeye çalıştık, ancak değişen bir şey olmadı.

Diğer yandan KOOPBİS’e girişlerin yapılmaması sonucu kooperatif yöneticilerine işlem başına para cezası uygulaması gündeme getirildi. Burada hem işlem ve kişi başına hatırı sayılır cezalar gündeme gelmektedir hem de kamunun yapması gereken denetim işleri de kooperatife yüklenmektedir. Bizler ‘denetim yapılmasın’ demiyoruz. ‘Buradaki cezaların yüksek olduğunu ve kooperatifçiliğe zararlar vereceğini’ söylüyoruz. Denetim ve kontrolün esas amacı, düzeltme ve işleri yasaya uygun hale getirmektir.  Burada yanlışlık yapılıyor. Yanlıştan dönülmesi gerekmektedir. Dönülmezse neler olacaktır? Kooperatifler genelde gönüllük esasıyla çalışan yapılardır. Biz faaliyetlerimizle üreticiye ve tüketiciye destek olmaya çalışıyoruz. Çalışmalarımız sırasında her türlü harcamayı ve vergi ödemesini kooperatif kasasından yapmaya çalışıyoruz. Kasada para olmadığı zaman yöneticiler kendi cebinden paralar ödeyerek borçları kapatmaya çalışmaktadır” açıklamasını yaptı.Zorlu bir süreç

Sürecin böyle devam etmesi halinde kooperatiflerin zorlanacağını ifade eden Tüfekçi, “Bu ceza uygulamasında ısrar edilirse kooperatifler yönetici ve denetçi bulamayacak. Kendi platform üyelerimizden ve ülkenin farklı noktalarından gelen haberlere göre kooperatif yöneticileri ve denetçileri istifa etmeyi ve sorumluluk almamayı düşünmektedir. Biz yasalara uyan insanlarız. Yasal düzenlemelere uygun hareket ederiz. Ancak bu yüksek cezalar sonucu kooperatifler sorumluluk alacak insanları bulamayabilir ve kapanmaya başlayabilir. Önümüzdeki günlerde, iş yapan ve para dönen kooperatifler ayakta kalabilir ancak daha kendi halinde çalışan diğer kooperatifler günlük harcamaları yapmakta zorlanırken üzerine gelen cezaların da etkisiyle faaliyetlerine devam edemeyebilir. Bu gidişle kooperatifler birer birer kapanabilir” değerlendirmesini yaptı.