Sığırlarda Saman Alerjisi

Tabii ki samanın kendisine karşı değil, samanın içinde üremiş olan bir bakteriye karşı ortaya çıkan alerjik reaksiyondan(hipersensitivite) söz ediyoruz.

Etken Micropolyspora faeni. Diğer isimleri ise Saccaropolyspora rectivirgula, Faenia rectivirgula.  

Küflü ot ya da samanda üreyen, balya açıldığında tozlarla birlikte hayvanın akciğerine giren bir bakteri. Mantar olduğu sanılsa da Micropolyspora faeni actinomycetes (aktinomiset) grubundan gram pozitif bir bakteridir. Tıbbi adı ottan gelmektedir. Latincede faenum veya faeni “ottan gelen” anlamındadır. Mikroorganizma nemli otların ya da samanın içinde ürer. Balya açıldığında etrafa yayılır. Sadece hayvanlara değil insanlara da zarar verir. İnsan hekimliğinde bu hastalığın adı çiftçi akciğeri hastalığıdır (FLD, Farmer’s Lung Diseases).

Allerjik reaksiyon hayvanların küflü tozları (hipersensitivite) solumasının (inhalasyon) ardından ortaya çıkar. Solunum güçlüğü, hızlı soluma, öksürük, ağızda köpük gibi belirtilerle kendini gösterir. Belirtiler durumun şiddetine göre değişebilir. Burun akıntısı da görülebilir.

Hastalığın adı allerjik alveolitis, allerjik pneumoni ya da alveoler pneumonitis’dir. Eğer bu durumu fırsat bilen Bovine Respiratoy Syncytial Virus (BRSV) ile birleşirse belirtiler daha da ağırlaşır.

Hastalığın tedavisinde kortizonlu ilaçlar (dexamethasone) kullanılır. Ek olarak antihistaminikler de kullanılabilir. Veteriner hekimin önerisi doğrultusunda NSAID (kortizon olmayan yangın gidericiler) de verilebilir. Etkenin bakteri olması antibiyotik kullanımını akla getirse de hastalık bir enfeksiyon değil bir alerjik reaksiyondur. Yine de gerekli görülürse sekonder (ikincil) enfeksiyonlar için antibiyotik kullanılabilir.

Saman ve otlar nemli bir şekilde balyalanmamalı, iyice kurutulduktan sonra balyalanmalıdır. Depolar havalandırılmalıdır.

Toz çok sayıda spor içerir. O yüzden balyalar açılırken çalışanlar maske takmalıdırlar. Yukarıda sözü edildiği gibi sporlara maruz kalan insanlar da hastalanabilirler.

Hastalığın akıbeti (prognozu) değişkendir. Etken ve BRSV ile birleşirse tedavi uzun sürebilir. Hatta bazen tedaviden sonuç alınamaz.

Hastalık kronikleşebilir ve sürekli öksürük söz konusu olabilir. Kronikleşen vakalarda pulmoner fibrozis yani akciğer bağ dokusunda sertleşme ve esnekliğin kaybolması söz konusu olabilir. Böyle bir durumda hayvanlar zayıflarlar, daha ileri durumda ise kalp sorunları meydana gelir.

Yine her konuda olduğu gibi koruyucu hekimlik öne çıkmaktadır. Otların nemli halde balyalanmaması başlıca önlemdir. Kapalı, havalandırması olmayan barınaklar sporların hızla çevreye yayılıp hayvanların akciğere yerleşmesine sebep olacağından açık ve havalandırmalı barınaklar tercih edilmelidir.