Yerel Yönetimler ve Yeşil Dönüşüm

Manisa Büyükşehir Belediyesi iştiraki Enerji A.Ş.’nin Manisa’da yeşil dönüşüm projesini başlatmış olması önemli ve olumlu bir adımdır. Peki, yeterli mi?

Yerel yönetimlerde yeşil dönüşüm, genellikle sanıldığı gibi sadece güneş paneli (GES) yatırımlarından ve bu yatırımlara verilen proje desteklerinden ibaret değildir. Elbette güneş enerjisi bu sürecin lokomotifidir; ancak gerçek bir dönüşüm, çevresel, ekonomik ve sosyal katmanları kapsayan bütüncül bir ekosistem yönetimini gerektirir.

Belediyelerin yeşil dönüşüm ajandası şu kritik başlıklarda şekillenmelidir ve bu faaliyetler adım adım iyileştirmeler yapılarak uygulanmalıdır:

Yenilenebilir enerji

Sadece güneş değil; bölge potansiyeline göre rüzgâr enerjisi, hayvansal ve organik atıklardan biyogaz üretimi ve özellikle jeotermal kaynakların devreye alınması da planlanmalıdır. GES projeleri aynı zamanda agrivoltaik tarımsal üretim teknikleri ile birlikte düşünülmelidir.

Temiz enerji yatırımlarına yönelik bedelsiz kurulum desteği güzel bir adımdır; ancak enerji verimliliği konusunda somut bir adım görünmemektedir.

Belediye binalarında yalıtım, sokak aydınlatmalarında LED dönüşümü, akıllı enerji yönetim sistemleri ve ısı pompası uygulamaları ile tüketimin yerinde azaltılması mutlaka bu sürecin parçası olmalıdır.

Su yönetimi

Yağmur suyu hasadı, gri suyun arıtılarak yeniden kullanımı, kayıp–kaçak oranlarının azaltılması ve bölgesel kuraklık eylem planlarının hayata geçirilmesi yeşil dönüşüm planının temel başlıkları arasında yer almalıdır.

Atık yönetimi

Sıfır atık prensibi kapsamında ambalaj geri dönüşümü önemli olmakla birlikte, organik ve tarımsal atıklardan kompost ve enerji üretimi konusunun yeterince gündeme alınmadığı görülmektedir. Bu konuda kent konseyinden gelen proje önerisi meclis gündemine taşınmalı ve uygulama için adım atılmalıdır.

Ulaşım ve kent altyapısı

Elektrikli araç filoları, mikro mobilite altyapısı (bisiklet yolları), geçirgen zemin uygulamaları ve kentsel ısı adası etkisini azaltan dikey ve yatay peyzaj çözümleri konusunda da güçlü bir vizyon ortaya konulmuş görünmemektedir.

Manisa gibi bağcılık, meyvecilik, zeytincilik ve sebze üretiminin merkezi olan bölgelerde yerel yönetimler yalnızca kentsel hizmetlerle sınırlı kalamaz. Belediyeler, Avrupa Yeşil Mutabakatı normlarına uyum sağlamak ve ihracatın rekabet gücünü artırmak için stratejik bir aktör olmak zorundadır.

Manisa için tarımsal proje önerileri

Enerji kooperatifçiliği

GES proje destek uygulamaları modern sulama sistemlerini yönetecek enerji kooperatifçiliği konusunda adımlar atılmalıdır.

Sulama birlikleri ve köyler bazında kurulacak enerji kooperatifleri ile agrivoltaik enerji üretimi yaygınlaştırılarak çiftçinin tarımsal üretimi desteklenirken elektrik maliyetlerinde %40–60 oranında tasarruf hedeflenmelidir.

Mahalle bazlı hassas meteorolojik erken uyarı sistemleri

Bağ, kiraz ve erik gibi hassas ürünler için kurulacak sensör ağları ile don riski, sulama zamanı ve ilaçlama planlamasına yönelik SMS tabanlı bilgilendirme sistemleri yeşil dönüşümün tam merkezinde yer almalıdır. Geçmiş yıllarda yaşanan radrasyon donu riski her yıl ürünlerimize zarar verecektir. Bunu önlemenin yolu bu tedbirlerdir.

Tarımsal ve kentsel organik atıkların değerlendirilmesi

Bağ budama artıkları, zeytin posası, hal ve pazar yeri atıkları, yemek fabrikası atıkları ve kentsel arıtma çamurlarının işlendiği tesisler kurularak bölge çiftçisine düşük maliyetli kompost ve organomineral gübre desteği sağlanmalıdır. Bu yaklaşım yeşil dönüşümün temel bileşenlerinden biri olmalıdır.

Su verimliliği projeleri

Nem sensörü destekleri, tarla bazlı su haritalama çalışmaları ve damla sulama dönüşüm projeleri ile yer altı su seviyelerinin korunması proje kapsamında önemli bir yer tutmalıdır.

Karbon tarımı altyapısı

Bağ ve zeytin alanlarının karbon tutma kapasiteleri ölçülerek üreticiye ek gelir sağlayacak karbon kredisi altyapısının oluşturulması hedefi de bu proje kapsamında yer almalıdır.

Tarımsal plastik geri dönüşüm sistemi

Kullanılmış ilaç ambalajları, damlama boruları, sera naylonları ve gübre çuvallarının toplanıp geri kazandırıldığı bir sistemin kurulması Gediz Havzası ve kollarındaki kirliliğin azaltılması açısından önemli bir açılım olacaktır.

“Ölçemediğiniz şeyi yönetemezsiniz.”

Bu nedenle belediyeler, kentin ve üretimin karbon ayak izini azaltmak için şu operasyonel rolleri üstlenmelidir:

• Mahalle bazlı enerji tüketim haritalarının oluşturulması,
• Yer altı su seviyesi izleme sistemlerinin kurulması,
• Mikroklima veri ağlarının geliştirilmesi,
• Şehir içi ulaşım ve belediye hizmet araçlarının elektrifikasyonu ile karbon salımının kaynağında azaltılması,
• Üretici ile sanayi arasında köprü kurularak karbon emisyonlarının takibi ve sertifikasyon süreçlerinde teknik rehberlik yapılması

planlanmalıdır.

Günümüzde yeşil dönüşüm bir tercih değil, ihracatın sürdürülebilirliği, enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve su krizinin yönetilmesi açısından bir zorunluluktur.

Yerel yönetimler bu süreçte sadece izleyici değil; planlayan, ölçen ve kaynak yaratan temel koordinasyon merkezi olmalıdır.