Teknik Yönleriyle Traktör

Değerli Hasat Türk Okuyucuları,

Tarım sektöründe yapılacak olan işlemlerin güç kaynağı olarak bilinen traktörün iş verimliliği ve işlem sürecindeki dönüm başına maliyeti, işletmenin iş sonuçlarına doğrudan etkisi olduğunu akılda tutmak gerektiğine inanıyorum.

Ülkemizde ortalama işletme büyüklüğünün 6 hektar (60 dekar) ve yıllık satılan traktörlerin %70’inin güç ortalamasının 70 BG (beygir gücü) civarı olduğu dikkate alındığında, doğal olarak sahibinin her türlü iş için traktörü kullanmak isteyeceği kaçınılmazdır.

Bu gerçekler doğrultusunda traktörü biraz açmak istiyorum;

Traktör bir çekicidir. Çekeceği aletler; toprak işleme, zirai mücadele, ürün taşıma, gübre atma gibi işlemlerde kullanılmaktadır.

Traktör hareketli iken ve sabit durduğu konuda da kuyruk mili (PTO) noktasından güç almak mümkündür. Genellikle traktör arkasına konumlanmış olan güç alım noktası, 130 BG ve üzeri traktörlerde aynı zaman da ön tarafa da konabilir. Arka tarafa konan PTO’dan alınacak güç, motor gücünün %90 civarında olabilir.

Traktörün geliştirebileceği çeki gücü (Drawbar) ise PTO gücünün, toprak çeşidine göre %55 ila %78 arasında değişiklik gösterir.

Traktör ve ekipmanı tek bir ünite haline getiren sistem ise üç nokta askı  (Tree Point Hitch) olarak anılır. 1920 yılı civarında bir İrlanda çiftçisi olan Ferguson tarafından bulunmuştur. Bu bağlantı ile traktör ve ekipman topraktan gelen karşı dirençlere tek bir ünite olarak reaksiyon gösterir. İlerleyen yıllarda ekipmanın traktör tarafından taşınmasını temin eden hidrolik sistemin üç nokta askı sistemi ile bütünleşmesi sağlanmış ve iş performansı arttırılmıştır. Farklı toprak çeşitlerinde homojen bir işlem gerçekleştirilebilmesi için güç-pozisyon ve karma sistem olarak çalışabilir.

Hidrolik sistem hiç bir şekilde ekipmanı toprağa doğru bastırmaz. Ekipmanı kaldırır, ekipman yer çekimi kuralına göre aşağı iner.

Bu işlemlerde traktörden istenen uygun hız seçildikten sonra istenen hızda gideceği sabit motor devri ile çalışmasıdır. Bu prensip; traktörü her iş için uygun araç olmaktan çıkartır, traktörün işletme maliyeti istenmeyen seviyelere getirebilir.

Tarımsal işletmelerde traktörün yıllık kullanma süresi 500-600 saat arasındadır. İşletme büyüdükçe kullanılan traktör BG de büyür.

Yeri gelmişken traktör park sayısındaki gelişmeler ve bunun üretim miktarlarına etkisine değinmek istiyorum.

2002 yılında 1.180.127 adet olan traktör parkı, 2022 yılının sonunda 2.077.475 adede ulaşmıştır.

Bu artışın tarımsal üretime ne ölçüde katkı yaptığı incelenmeye değer. Örneğin stratejik bir ürün olan buğday rekoltesi 1980’den bu yana 20 milyon ton civarında açıklanmaktadır.

Bu noktada ifade etmek istediğim asıl konu ise tarımsal aktivitenin traktörle değil ekipman ile yapıldığının gözden uzak tutulmasıdır. Bu konuda tarıma yönelik eğitimlerin çok yetersiz kaldığını da bir gerçektir.

Traktör-ekipman kombinasyonunun anlatılmasının arazide değil tarım meslek liselerinden başlaması gerektiğini düşünüyorum. Ancak şu anda ülkemizde faaliyet gösteren bir tarım meslek lisesi bulunmaması, tarım sektörümüz için büyük bir eksikliktir.

Bu bağlamda, traktör ve ekipmanların yıllık kullanım süreleri çok sınırlı olan ve edinme maliyetlerinin yüksek olduğu göz önüne alındığında, müşterek kullanım ve/veya kooperatif çatısı altında işlemi sürdürme eğitimlerinin de bu süreçte verilmesinin önemi ortadadır.