Dondurmam Kaynak!

Sevgili Dostlar,

Benim de çok sevdiğim ve her seyredişimde kahkahalarla güldüğüm bir film var. Muhtemelen sizler de çok sevdiniz. Bahsettiğim film “Dondurmam Gaymak”. Ege’de geçen film yörenin şivesiyle çekilmiş ve hem konu hem de şive gerçekten çok hoş.

Filmin adı yukarıdaki gibi “Dondurmam Gaymak” iken benim başlığım “Dondurmam Kaynak”. “Ne alaka” diyebilirsiniz. Bunun neyle alakalı olduğunu yazıyı okuyunca anlayabileceksiniz. “Dondurma neyin kaynağı ki” demeyin.

Dondurma; içine şeker katılmış çeşitli meyve suları ve sütten dondurulmak suretiyle elde edilen ve özellikle sıcak yaz günlerinde çok aranan eğlenceli bir gıda olarak tanımlanıyor.

Önce Anadolu’daki tarihçesine bakalım

Anadolu’da soğuk tatlı yeme geleneğinin eskiden beri var olmasına karşın, günümüzdeki gibi dondurma yapma alışkanlığının geçmişi on yedinci yüzyıla dayanıyor. Dondurma ilk başlarda belirli lokanta/otellerde imal edilirken, daha sonra ev, sokak ve dükkan dondurmacılığı olarak gelişme gösteriyor ve 1970’lere kadar teknik kapasitesi küçük olan işletmelerden halka sunuluyor.

Türkiye’nin ilk modern dondurma üretimi de Atatürk Orman Çiftliği Pastörize Süt ve Mamülleri Fabrikası tarafından 1957 yılında yapılıyor.

Besleyici bir süt ürünü

Dondurma, her ne kadar tüketiciler tarafından bilinmese de, içerdiği besin maddeleri nedeniyle önemli bir enerji, mineral ve vitamin kaynağı. Süt, şeker, glikoz şurubu, salep, süt yağı, vanilya, meyve püresi, çeşitli kuruyemişler, çikolata veya kakaodan yapıldığı için besleyici değeri yüksek.

Dondurmada protein, şeker ve yağın yanı sıra A, B, C, D, E ve K grubu vitaminlerini de bulunuyor. Önemli oranda kalsiyum, fosfor, magnezyum, sodyum, potasyum, demir ve çinko kaynağı. Aynı miktar süte göre daha yüksek oranda enerji içeriyor.

Bırakın yesinler!

Bu nedenle çocuklar için özellikle yazın tüketimi artan bir besin. Çocuklar yaz aylarında daha az süt tükettikleri için kalsiyum ihtiyaçlarını karşılamaları daha zor. En iyi kalsiyum kaynağı olarak bilinen süt, yoğurt, peynir gibi besinlerin yanı sıra sütten hazırlanmış olan dondurmayı tüketmek onların kalsiyum gereksinimlerinin karşılanmasına katkı sağlıyor. O nedenle çocukların günde bir kez dondurma yeme isteklerine gem vurulmamalı. Ancak aşırı tüketmelerine de engel olunmalı.

Her şeye karşın kalori değeri baklava, pasta gibi hamurlu tatlılara oranla çok daha düşük olduğu için sağlıklı ve dengeli bir beslenme programında yetişkinler için haftada en az 2-3 kez dondurma tüketimi öneriliyor. Yine de kilo problemi olan kişilerin dondurmayı akşam yerine, öğle vaktinde tüketmeleri gerekiyor.

Bu şekilde, yazının başlığının neden dondurmam kaynak koyduğumu umarım anlatabilmişimdir.

Her mevsim tüketilmeli!

Bugün Türkiye’de kişi başına yıllık dondurma tüketimi yaklaşık üç litre iken bu sayı ABD’de yirmi, AB’de on beş litre. Tüketimin bu derece az olmasında; değişken ekonomik şartlar nedeniyle tüketicinin alım gücündeki azalış, pazarlama ve dağıtım sorunları gibi pek çok neden ile birlikte tarihsel Anadolu yemek kültüründe yemeklerden sonra tatlı olarak şerbetli hamur tatlıları yeme alışkanlığı etkili oluyor.

Bunların yanı sıra soğuk olduğu için sadece yazın yenebileceği algısı da tüketimi önemli oranda etkiliyor (tüketimin yüzde 80’i Mayıs-Ekim ayları arasında).

Tüketirken dikkat lütfen!

Türkiye’de hem geleneksel hem de sanayi tipi dondurma üretildiğini göz önüne aldığımızda tüketimde bazı hususlara dikkat etmemiz gerekiyor. Örneğin açıkta satılan dondurmalar güvenilir yerlerden alınmalı. Özellikle dondurucularda iyi muhafaza edilen ve hijyenik ortamda hazırlananlar tercih edilmeli.

Ambalajlı ürünlerde ise ambalajın ve şeklin bozulmamış olmasına dikkat etmeli ve son kullanma tarihlerine göz atmalı.

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi dondurmaları

Bu arada harika bir dondurma tatmak istiyorsanız, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nin Ege Üniversitesi Kampüsündeki ve Ege Üniversitesi Hastanesinin bahçesindeki Ziraat Fakültesi satış yerlerini erkenden ziyaret edebilirsiniz. Buralarda Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümünün ürettiği muhteşem lezzet ve kıvamdaki dondurmalar yok satılıyor, ona göre!

Biz hatırlatalım da…